Eerlijk zeggen: kijk je van tevoren of een toilet bezet is, of ben je een rücksichtsloze ‘deurtrekker’? In een wegrestaurant had ik te maken met een deurtrekker bij wie pas na drie ferme klinkrukken het kwartje viel dat het toilet wel eens bezet kon zijn. Het eerste dat mij te binnen schoot was: gut, dat mensen niet lezen wisten we al, maar het scannen van de bezetknop van een wc wordt nu ook al een probleem. Je vraagt je af wat deze man met een krant of een gebruiksaanwijzing zou doen.

Een jaar of wat geleden interviewde ik een verzamelaar van ‘safety instruction cards’, je weet wel, die geplastificeerde kaarten met noodinstructies in de stoelvakken van een vliegtuig. Daarop staan tekeningetjes en pictogrammen die aangeven wat je moet doen als de vliegmachien wat heftiger daalt dan de bedoeling is. Zwemvestjes, nooddeuren en vluchtroutelampjes op de vloer; dat werk. De man had enkele duizenden kaarten van allerlei verschillende luchtvaartmaatschappijen bij elkaar gesprokkeld. Vliegtuigmaatschappijen doen er alles aan om deze kaarten zo duidelijk mogelijk te maken. Maar voor wie doen ze dat? Ooit iemand op zo’n kaart zien kijken? Ik niet.

Een safety instruction card zou je kunnen zien als een ‘gebruiksaanwijzing voor als het fout gaat’. En die wil je eigenlijk (tegen beter weten in) pas gebruiken als het daadwerkelijk fout gaat. De Mac ontleent zijn kracht aan het feit dat je eigenlijk geen gebruiksaanwijzing nodig hebt om hem te kunnen gebruiken. Gaat er iets mis, dan roep je het Help-programma op, al loop je daarmee het risico dat de uitleg ophoudt waar jouw probleem begint. En dan? Och, dan ga je op zoek naar een geschikt Mac-forum. De ware slimmeriken gebruiken natuurlijk Google om van hun digitale sores af te komen. Als je met een Mac-probleem in je maag zit, dan is de kans immers groot dat andere gebruikers tegen datzelfde probleem zijn aangelopen. Omschrijf je probleem, foutmelding of dit-moet-toch-anders-kunnen-vraag nauwkeurig, zet woorden die bij elkaar horen tussen aanhalingstekens en Google vindt geheid een pagina of een forumdiscussie die de oplossing biedt.

In dat licht zou je je kunnen afvragen of het wel zo handig is om Nederlandstalige software te gebruiken. De Engelstalige gebruikersgroep die je via Google van je probleem af zou kunnen helpen is natuurlijk vele malen groter dan de Nederlandse. Dat is precies de reden dat ik bijvoorbeeld al jaren werk met de International English-versie van het Adobe CS-pakket. En die is nog goedkoper ook. Bijkomend voordeel is dat je verlost bent van die vaak houterige vertalingen waarbij je de worsteling van de vertaler voelt om er nog iets van te maken. Om nog maar te zwijgen van shareware met tenenkrommende taalfouten of teksten die zo letterlijk zijn vernederlandst dat je je afvraagt wat de functie te betekenen heeft. Vertalen is een vak dat je niet aan techneuten kunt overlaten.

En soms valt er gewoon geen vlot Nederlands uit een Engelse tekst te persen. Neem bijvoorbeeld het zinnetje ‘Mij altijd vragen waar bestanden moeten worden opgeslagen’ uit de voorkeuren van Firefox. Een draak van een zin natuurlijk. In het Engels heet dezelfde functie simpelweg ‘Always ask me where to save files’. Hoe vertaal je dat soepele Engels in een minstens zo kort en krachtig Nederlands?